Trong tiềm thức của mỗi người con xứ Nẫu, quê hương đôi khi không phải là những gì quá lớn lao. Quê hương nằm trong tiếng cối đá xay bột "ì ầm" mỗi độ gần Tết, là mùi khói bếp cay xè mắt mẹ, hay đơn giản là hương thơm nồng nàn của dầu hẹ quyện trong gió chiều.

Nếu Quy Nhơn có bún chả cá kiêu sa, thì Hoài Nhơn lại níu chân người lữ khách bằng những món ăn dân dã, chân chất như chính tâm hồn người dân xứ Dừa. Những món ăn ấy đã nuôi lớn bao thế hệ, để rồi dù có đi xa vạn dặm, chỉ cần "ăn một miếng, là nhớ cả một đời". Hôm nay, hãy cùng mình ngược dòng thời gian để tìm về những hương vị tuổi thơ ấy nhé!

1. Bánh hồng Tam Quan: Vị ngọt của tình quê, nghĩa xóm

Nếu hỏi món bánh nào đại diện cho sự hỷ lạc của người Hoài Nhơn, đó chắc chắn là Bánh hồng. Không phải màu hồng rực rỡ, bánh hồng xứ Dừa có màu trắng đục của nếp, được phủ một lớp bột nếp trắng tinh khôi bên ngoài.

• Hương vị: Bánh được làm từ gạo nếp ngự thơm dẻo, đường cát và không thể thiếu những sợi dừa già bào nhỏ. Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được cái dẻo quánh của nếp, vị ngọt thanh không gắt và cái sần sật, béo bùi của vụn dừa.
• Ký ức: Bánh hồng gắn liền với tiếng cười rộn rã trong các đám cưới, đám hỏi. Ngày xưa, mỗi lần thấy nhà hàng xóm có rạp hồng là lũ trẻ chúng mình lại háo hức chờ đợi miếng bánh hồng dẻo thơm được gói trong lá chuối xanh. Đó là hương vị của sự chúc phúc và đoàn viên.
• Địa chỉ tìm lại: Bạn có thể dễ dàng tìm mua bánh hồng chuẩn vị tại các lò bánh truyền thống ở Thị trấn Tam Quan hoặc khu vực Chợ Bồng Sơn.

2. Bún dây Hoài Nhơn: Sắc vàng nhuộm màu nắng Lại Giang

Trong danh sách đặc sản Hoài Nhơn, bún dây (hay còn gọi là bún sắn) là món ăn độc bản, mang tính biểu tượng cao nhất cho sự sáng tạo của người dân quê tôi từ củ sắn (khoai mì).

• Hương vị: Những sợi bún vàng óng tự nhiên nhờ màu nghệ, có vị dai đặc trưng của tinh bột sắn được ngâm qua đêm. Bún dây không ăn với nước lèo cầu kỳ mà chỉ đơn giản là thoa một chút dầu hẹ xanh mướt, rắc thêm lạc rang giã nhỏ và chấm cùng chén mắm tỏi ớt "nẫu" pha chua ngọt nồng nàn.
• Ký ức: Nhớ làm sao những buổi chiều hè, tiếng rao "Ai bún dây không..." vang vọng khắp đường làng. Lũ trẻ chúng mình thường cầm chiếc bát mẻ chạy ùa ra ngõ, chờ bà bán hàng khéo léo gỡ từng nắm bún, chan chút mắm cay xè mà hít hà khen ngon.
• Địa chỉ tìm lại: Hãy ghé khu vực Bồng Sơn vào buổi sáng, nơi có những gánh bún dây ven đường vẫn giữ nguyên cách làm thủ công từ hàng chục năm nay.

3. Bánh tráng nước dừa: Món ăn vặt "huyền thoại" giòn rụm

Nói đến Hoài Nhơn mà quên bánh tráng nước dừa thì quả là một thiếu sót lớn. Đây là món ăn có mặt trong mọi gian bếp, từ bữa cơm thường nhật đến mâm cỗ trang trọng.

• Hương vị: Khác với bánh tráng miền Nam, bánh tráng nước dừa Tam Quan rất dày, đầy ắp mè đen, hành tím, tiêu và đặc biệt là nước cốt dừa đậm đặc. Khi nướng trên than hồng, bánh phồng lên, tỏa mùi thơm nức mũi, vị béo ngậy tan ngay trên đầu lưỡi.
• Ký ức: Đó là những buổi tối mất điện, cả nhà quây quần bên bếp than, vừa nướng bánh vừa nghe ông bà kể chuyện xưa. Tiếng "rắc rắc" khi bẻ bánh và vị béo của dừa dường như đã thấm sâu vào máu thịt của mỗi người con xứ Dừa.
• Địa chỉ tìm lại: Các lò bánh tại Tam Quan Nam hoặc Tam Quan Bắc là nơi bạn có thể xem trực tiếp quy trình tráng bánh và mua những xấp bánh mới nhất về làm quà.

4. Bánh đúc chợ quê: Hình bóng nội giữa buổi chợ sớm

Bánh đúc Hoài Nhơn không cầu kỳ, không nhân thịt mỡ, chỉ một màu trắng ngần chân phương nhưng lại có sức hút lạ kỳ.

• Hương vị: Bánh đúc được đổ thành từng tấm lớn trong mâm, khi bán người ta mới cắt thành từng miếng vuông vức. Bánh dai giòn sần sật nhờ bí quyết pha bột, chấm cùng mắm nêm đậm đà hoặc mắm đục pha đường, ớt, chanh.
• Ký ức: Hình ảnh những gánh bánh đúc ở chợ quê Bồng Sơn với đôi quang gánh mòn vẹt vai người mẹ là hình ảnh không thể quên. Bánh đúc là món "quà chợ" mà bất cứ đứa trẻ nào cũng mong ngóng khi mẹ đi chợ về.
• Địa chỉ tìm lại: Chợ Bồng Sơn hoặc chợ Tam Quan vào sáng sớm. Đừng tìm ở những quán sang trọng, hãy tìm ở những gánh hàng ngồi bệt giữa chợ.

5. Chè đậu ván và Chè nóng vỉa hè: Vị ngọt sau giờ tan trường

Nếu Sài Gòn có đủ loại chè thái, chè Mỹ, thì tuổi thơ ở Hoài Nhơn của chúng mình chỉ gắn liền với những ly chè đậu ván, chè thưng bình dị.

• Hương vị: Ly chè đậu ván đặc sánh, những hạt đậu được nấu khéo léo để mềm nhưng không nát, phủ thêm một lớp nước cốt dừa béo ngậy bên trên. Mùa đông thì có chén chè nóng bốc khói, mùa hè thì thêm chút đá bào mát lạnh.
• Ký ức: Là những buổi tan trường, cả đám học trò còn nguyên chiếc khăn quàng đỏ, túm tụm quanh quán chè vỉa hè, vừa ăn vừa tán gẫu đủ thứ chuyện trên đời. Vị ngọt của chè như làm dịu đi cái nắng gắt của miền Trung.
• Địa chỉ tìm lại: Các quán chè dọc đường Quang Trung (Bồng Sơn) khi chiều buông.

6. Cơm nắm lá dừa: Hương vị của đồng bãi, nương dừa

Đây có lẽ là món ăn ít người biết đến nếu không phải dân bản địa thực thụ. Cơm nắm lá dừa là món ăn mang theo khi đi làm đồng xa của người Hoài Nhơn xưa.

• Hương vị: Gạo nếp ngon được nấu chín, sau đó nắm chặt lại trong những chiếc lá dừa tươi. Hương lá dừa thấm vào từng hạt gạo tạo nên một mùi thơm rất thanh tao, thanh khiết. Món này thường ăn kèm với muối đậu phụng hoặc cá bống kho tiêu.
• Ký ức: Nhớ những ngày theo cha đi chăn bò, giữa trưa nắng cháy, mở nắm cơm lá dừa ra ăn, vị ngọt của gạo quyện cùng mùi thơm của lá dừa sao mà ngon đến lạ. Nó không chỉ là món ăn, mà là cả một bầu trời kỷ niệm về sự lam lũ và tình yêu thương.

Checklist: 5 món đặc sản phải thử khi về Hoài Nhơn

Để chuyến hành trình khám phá ẩm thực Bình Định tại Hoài Nhơn thêm trọn vẹn, đừng quên lưu lại danh sách này nhé:

• [ ] Thưởng thức một đĩa Bún dây dầu hẹ tại Bồng Sơn.
• [ ] Mua Bánh hồng về làm quà cho người thân.
• [ ] Ăn Bánh đúc chấm mắm nêm ngay giữa lòng chợ quê.
• [ ] Nướng Bánh tráng nước dừa trên bếp than củi.
• [ ] Nhâm nhi một ly Chè đậu ván nóng hổi vào buổi tối se lạnh.

Lời kết

Ẩm thực quê hương không chỉ là những món ăn, đó là "sợi dây" kết nối chúng ta với nguồn cội. Dù sau này có được nếm trải bao sơn hào hải vị, nhưng hương vị của đĩa bún dây, miếng bánh hồng hay cái giòn rụm của bánh tráng nước dừa vẫn luôn chiếm một vị trí trang trọng nhất trong tim.

Nếu có dịp ghé thăm vùng đất xứ Dừa thanh bình, bạn hãy thử một lần tìm lại những món ăn tuổi thơ này nhé. Bởi khi ấy, bạn không chỉ đang thưởng thức đặc sản, mà còn đang chạm vào linh hồn của một vùng đất.